Κυριακή, 22 Ιανουαρίου 2017

Στο σιδερένιο κλουβί, παρέα με τον Ντόναλντ Τραμπ

Αν υποθέσουμε ότι στη «χαμένη τριακονταετία» 1980-2008 (Tony Judt) οι φιλελεύθεροι πολιτικοί και οι άλλες μη οικονομικές ελίτ λειτουργούσαν ως διεκπεραιωτές ή ως ευνοούμενοι «δούλοι» των πλουσίων, ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ο ίδιος πλούσιος και αυτό που κάνει σήμερα, βλέποντάς το με τη λογική ενός πλουσίου, έχει κάτι εύλογο: Προτιμά να ξεφορτωθεί διεκπεραιωτές και «δούλους»· δεν τους θεωρεί αναγκαίους, επιλέγει να εξοικονομήσει τα «τροφεία» τους, προς όφελος βέβαια των ίδιων των πλουσίων. 
Βλέποντας αυτή την εκ των άνω, βοναπαρτικού τύπου αναδιαμόρφωση του πλουτο-φιλελεύθερου κοινωνικού συμβολαίου που είχε παγιωθεί μετά το 1980, πώς να αξιολογήσει κανείς την εκλογική στάση και τον επικυρωτικό ρόλο των πολλών, δηλαδή όσων εργαζόμενων και μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων στη Δύση ευνοούν και νομιμοποιούν τώρα τον πλουτολαϊκισμό (Martin Wolf); Οι απόψεις των στοχαστών διαφέρουν πολύ. Από το πικρό αλλα νηφάλιο «τί άλλο μπορούσαν να κάνουν»; - διότι η υπαρκτή Αριστερά, σοσιαλδημοκρατική ή άλλη, δεν τους άφησε καμμιά αλλη εναλλακτική λύση, του Jürgen Habermas, μέχρι τη δυσοίωνη διάγνωση του Ελβετού παιδαγωγού και κοινωνιολόγου Micha Brumlik, ότι μπροστά στα μάτια μας συμβαίνει μια εξαναγκαστική «μετατροπή, μια οπισθοδρόμηση του πρώην προλεταριάτου (και πολλών μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων) σε όχλο, σε αντιδραστικό κοινωνικό υποκείμενο», η απόσταση είναι μεγάλη· δεν γεφυρώνεται εύκολα με θεωρητικά σχήματα. Αυτή την πολιτική συμπεριφορά των πολλών, που μοιάζει με αντίστοιχες του Μεσοπολέμου, την γεννά μια παροδική «φάλτσα πορεία» των ισχυρών πολιτικών δυνάμεων, που πήραν εδώ και δυό-τρείς δεκαετίες, ή ακατανίκητες πιέσεις που έρχονται από βαθειά, από το οικονομικό και κοινωνικό σύστημα;
Όμως ερωτήματα δεν τίθενται μόνον για όσους διαλέγουν Τραμπ, Brexit ή γενικά δεξιές λαϊκιστικές ή ακροδεξιές λύσεις. Η στάση και οι επιλογές και του «άλλου μισού» της Δύσης, κατά κανόνα πιο μορφωμένου, πολιτισμικά και πολιτικά φιλελεύθερου και βιοποριστικά ανθεκτικότερου, αλλά κυρίως των ηλικιακά νεότερων, αυτών που έχουν όλο το αβέβαιο ή και σκληρό μέλλον μπροστά τους, είναι και αυτή μέρος του ίδιου παζλ· χωρίς αυτούς, καμμιά νέα σταθερή κανονικότητα που μπορεί να διαρκέσει. 
Έχει πολλά επιχειρήματα υπέρ της η ιδέα του Μπρούμλικ, ότι ο θεωρητικός του συστήματος (ας πούμε, ο «οικονομολόγος») Μαρξ αποδείχτηκε σωστός, όχι όμως ο θεωρητικός του επαναστατικού υποκειμένου (δηλαδή ο «κοινωνιολόγος») Μαρξ. Αξίζει όμως την προσοχή και κάτι άλλο: Τα αδιάψευστα συμπεράσματα του Καρόλου Μαρξ για το σύστημα έχουν πολλά κοινά και με τις προβλέψεις του Μαξ Βέμπερ για τον όψιμο καπιταλισμό, δηλαδή για το σύστημα της δικής μας εποχής, εδώ στη Δύση. Υπ' αυτό το πρίσμα, στο ίδιο βεμπεριανό «σιδερένιο κλουβί» συγκατοικούν τώρα τόσο οι υποβαθμισμένοι και αποκλεισμένοι της παγκοσμιοποίησης οι οποίοι, κατά τον Μπρούμλικ, «αναζητούν τη σωτηρία τους σε ημι-φασιστικούς βοναπαρτισμούς», όσο και η γενιά του επιφανειακού κοσμοπολιτισμού, των smartphones, των «σχέσεων», των «επαφών» και των λεγόμενων μέσων κοινωνικής δικτύωσης· όλα αυτά, παρά τα θρυλούμενα περί εκδημοκρατισμού της επικοινωνίας, ίσως συμβάλλουν σε έναν νέο πολιτισμικό και πολιτικό λειτουργικό αναλφαβητισμό, στις μετα-αλήθειες της επιφανειακής και αποσπασματικής εμπειρίας. Για όλους αυτούς τους εγκλείστους, και των δύο πλευρών ταυτόχρονα, μιλά ο βεμπεριανός μύθος περί οπισθοδρόμησης και πτώσης σε μια πολιτισμική κατάσταση «χωρίς καρδιά και πνεύμα».
  
Γιώργος Β. Ριτζούλης
 
Υ.Γ: Και στην Ελλάδα, παρά την μεγάλη αβεβαιότητα του αύριο και τους διαφαινόμενους γεωπολιτικούς κινδύνους, όχι μικρό μέρος της ιδεολογικά παραδοσιακής Δεξιάς βλέπει με συγκρατημένη ικανοποίηση ή με προσδοκίες την έλευση μιας νέας εποχής με ορόσημα τον Ντόναλντ Τραμπ και την Brexit. Δεν αποκλείεται, αύριο να δούμε στο σύνθετο πολιτικό όλον που αποκαλείται άλλοτε φιλελεύθερο, άλλοτε συντηρητικό και μερικές φορές «ευρωπαϊστές» (με τα καταχρηστικά εγχώρια νοήματα της λέξης), σχήματα και χρώματα να αλλάζουν σαν μαγική εικόνα.
Στον ιστοχώρο Μετά την Κρίση:
 
Μίχα Μπρούμλικ: Από το προλεταριάτο στον όχλο. Το νέο αντιδραστικό κοινωνικό υποκείμενο 

Τόνυ Τζαντ: Τα κρίσιμα χρόνια τα έφαγαν οι ακρίδες - Για τη Σοσιαλδημοκρατία, την Ευρώπη και τη Δύση
 

Μάρτιν Γουλφ: «Πλουτο-λαϊκισμός», ο γάμος της πλουτοκρατίας με τον δεξιό λαϊκισμό - Οικονομικές συνέπειες της εκλογής Τραμπ
 

Γιούργκεν Χάμπερμας: Στην ιστορία, εποχές στις οποίες καπιταλισμός και δημοκρατία ισορροπούσαν ήταν η εξαίρεση, όχι ο κανόνας


 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική Βαρουφάκης βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία συνδικαλισμός Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τράπεζες Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Φούσκα ακινήτων Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Ernst-W. Böckenförde Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Mudde Niels Kadritzke Ralf Dahrendorf Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια
Hannah Arendt, zgodnja leta (στο Razpotja - Σλοβενικά)

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης:
Γιατί μεγαλώνει διαρκώς η κοινωνική ανισότητα

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»